Ein­stakt tæki­færi til að læra um fjár­mál

Börn og ungmenni eru fljót að tileinka sér nýjungar samhliða hraðri tækni- og sjálfvirknivæðingu og auknu framboði á vörum og fjármálaþjónustu. Boðleiðir styttast og mun einfaldara er að taka fjárhagslegar ákvarðanir sem áður voru oftast teknar undir leiðsögn fullorðinna. Slíkt kallar á meiri skilning og þekkingu, ekki síst barna og ungmenna. Það er auðvelt að koma sér í vandræði á skömmum tíma, en getur verið afar erfitt að vinna sig út úr fjárhagslegum ógöngum.

Fjármálafræðsla veitir öryggi og sjálfstæði

Vitað er að fjármálalæsi er kennt víða í grunnskólum landsins en þó liggur ekki fyrir hve víða það er kennt, né hvert þekkingarstig nemenda er. Niðurstöður PISA-kannana í fjármálalæsi erlendis sýna að sterk tengsl eru á milli félagslegra aðstæðna og þekkingar á fjármálum. Það þýðir að börn sem eiga sterkt bakland og eiga reglulegt samtal um fjármál við foreldra, skora að jafnaði hærra í könnunum í fjármálalæsi. Þetta undirstrikar mikilvægi skólanna þegar kemur að fjármálafræðslu og að öll börn fái tækifæri til að byggja upp heilbrigðan fjárhag óháð aðstæðum eða skólahverfi.

Gott fjármálalæsi snýst um að skilja hvernig fjármál virka, að bera ábyrgð á eigin fjármálum og taka upplýstar ákvarðanir. Börn sem fá tækifæri til að læra snemma um fjármál og tileinka sér þau á skynsaman máta verða öruggari og sjálfstæðari, bæði sem neytendur og sem þátttakendur í samfélaginu. Fjármálalæsi snýst ekki aðeins um þekkingu á tölum, heldur einnig um hegðun og viðhorf. Þá eykur það einnig möguleika á að verjast svikum.

Fjármálaleikar efla Fjármálavit

Skemmtileg og árangursrík leið til að efla þekkingu ungmenna hér á landi er þátttaka í Fjármálaleikunum, netkeppni í fjármálalæsi. Þeir fara fram dagana 9. - 20. mars næstkomandi og er haldnir ár hvert í tilefni af alþjóðlegri fjármálalæsisviku. Með þátttöku fá nemendur innsýn í hugtök og verkefni sem þeir munu flestir standa frammi fyrir í framtíðinni, en spurningarnar eru byggðar á þekkingarramma OECD í fjármálalæsi.

Keppnin er á milli grunnskóla landsins og því skiptir hópeflið innan skólanna miklu máli. Skólinn sem stendur uppi sem sigurvegari hlýtur peningaverðlaun og sendir tvo fulltrúa fyrir hönd Íslands í Evrópukeppnina í fjármálalæsi í Brussel í maí næstkomandi. Það er því mikil hvatning fyrir nemendur að leggja sig fram og sýna hvað í þeim býr. Jafnframt er þetta góð leið til að brjóta upp kennsluna og tengja við það sem er að gerast hjá ungmennunum. Hátt í helmingur ungmenna á Íslandi stundar t.a.m. fjárhættuspil og þar skiptir máli hvort ungmennin hafi grundvallarþekkingu á fjármálum eða ekki.

Fjármálaleikarnir minna okkur á að fjármálafræðsla á ekki heima á jaðrinum, heldur í kjarna menntunar innan veggja skólanna, svo allir hafi jöfn tækifæri til að byggja sér trausta og heilbrigða fjárhagslega framtíð.

Það er fræðsluvettvangurinn Fjármálavit sem stendur að keppninni. Hann er rekinn af Samtökum fyrirtækja í fjármálaþjónustu og studdur af Landssamtökum lífeyrissjóða.

Höfundur er verkefnastjóri fjármálafræðslu hjá Samtökum fjármálafyrirtækja.

Greinin birtist fyrst á Vísi þann 5. mars.

‍